☪ئىسلام ۋە پەنلەر
ئىسلامىي ئىلىملەر · كلاسسىك نامى: ئەت-تەسەۋۋۇپ · ئىلمۇل-ئەخلاق

تەسەۋۋۇپ ۋە ئەخلاق

ئىچكى دۇنيانى پاكلاشنىڭ ئىلمى

تەسەۋۋۇپ ئىسلامنىڭ مەنىۋى ۋە ئەخلاقىي جەھىتىنى؛ نەپسنىڭ تەربىيىسىنى، قەلبنىڭ ھاللىرىنى ۋە ئاللاھقا يېقىنلىشىش يولىنى تەتقىق قىلىدۇ. ئەخلاق ئىلمى بولسا پەزىلەتلەر، رەزىللىكلەر ۋە خاراكتېر تەربىيىسىنى پەلسەپىۋى-دىنىي رامكىدا تەكشۈرىدۇ. زۇھد ھەرىكىتىدىن تەرىقەتلەرگە، غەززالىنىڭ سىنتېزىدىن ئىبنى ئەرەبىنىڭ ۋەھدەتى ۋۇجۇد مېتافىزىكىسىغا سوزۇلغان بۇ ئەنئەنە ئىسلام دۇنياسىنىڭ ئەڭ تەسىرلىك ۋە ئەڭ تالاش-تارتىشلىق ساھەلىرىدىن بىرى: بەزىلەر ئۇنى دىننىڭ ماھىيىتى، بەزىلەر بىدئەت مەنبەسى دەپ قارايدۇ. بۇ بەت ھەر ئىككى قاراشنى يەتكۈزىدۇ ۋە زامانىۋى پسىخولوگىيە بىلەن كۆۋرۈك قۇرىدۇ.

سەۋىيىلەر

ھەر تارماق ئۈچ سەۋىيىدە: ئاساسىي، ئوتتۇرا، يۇقىرى. سەۋىيە كارتىسىنى چېكىڭ؛ تېمىلار، ھەل قىلىنغان مىساللار ۋە شەخسىي تەرەققىياتقا تۆھپىلىرى ئېچىلىدۇ.

خاراكتېرنىڭ ئاناتومىيىسى

نەپسنىڭ مەرتىۋىلىرى، قەلب كېسەللىكلىرى (كىبىر، ھەسەت، رىيا)، ئاساسىي پەزىلەتلەر (سەۋر، شۈكۈر، كەمتەرلىك)، مۇھاسەبە ۋە كۈندىلىك زىكىر ئەمەلىيىتى.

بۇ سەۋىيىنىڭ تېمىلىرى

  1. نەپسنىڭ يەتتە مەرتىۋىسى
  2. قەلب كېسەللىكلىرى ۋە داۋاسى
  3. سەۋر، شۈكۈر، تەۋەككۈل، رىزا
  4. مۇھاسەبەئى نەپس: كۈندىلىك ھېساب
  5. زىكىر ۋە مۇراقەبە ئاساسلىرى
  6. ئەدەب: ھەرىكەتتىكى نازۇكلۇق

شەخسىي تەرەققىيات ۋە ھاياتقا تۆھپىسى

ئۆزىنى تونۇش

قەلب كېسەللىكلىرى تىزىملىكى ئۆز ھەرىكەت ئەندىزىلىرىنى ئاتاش ئۈچۈن تەپسىلىي بىر لۇغەت تەمىنلەيدۇ.

ھېسسىياتنى تەڭشەش

سەۋر ۋە رىزا ئۇقۇملىرى كونترول قىلغىلى بولمايدىغاننى قوبۇل قىلىشنى، تەۋەككۈل ئەندىشىنى باشقۇرۇشنى ئۆگىتىدۇ.

كۈندىلىك مۇراسىم

زىكىر ۋە مۇھاسەبە مېدىتاتسىيە ۋە كۈندىلىك خاتىرە يېزىشنىڭ رولىنى ئوينايدۇ.

ھەل قىلىنغان مىساللار

كىبىرنىڭ دىئاگنوزى
1 · غەززالىغا كۆرە كىبىر قانداق تونۇلىدۇ ۋە قانداق داۋالىنىدۇ؟
دىئاگنوز: تەنقىدكە غەزەپلىنىش، ئۆزىنى باشقىلار بىلەن سېلىشتۇرۇش، خىزمەت قىلىنىشنى ھەق دەپ بىلىش. داۋا (ئىھيا، كىبىر كىتابى): 1) بىلىم: ئەسلىنى (توپا)، ئاقىۋىتىنى (توپا) ۋە ھەر قابىلىيەتنىڭ بېرىلگەنلىكىنى ئويلاش؛ 2) ئەمەل: كىبىرنىڭ ئەكسىنى قىلىش (ئۆزىدىن كىچىكلەرگە خىزمەت قىلىش، ئاددىي ئىش قىلىش، تەنقىدكە رەھمەت ئېيتىش). غەززالى ئۇسۇلى زامانىۋى بىلىش-ھەرىكەت تېراپىيىسىنىڭ «پىكىر + ھەرىكەتنى ئۆزگەرتىش» پىرىنسىپى بىلەن ئوخشاش قۇرۇلمىدا.
بىلىم بىلەن يىلتىز، ئەكسىچە ئەمەل بىلەن ئادەت
مۇھاسەبە
2 · ھەزرىتى ئۆمەرنىڭ «ھېسابقا تارتىلىشتىن بۇرۇن ئۆزۈڭلارنى ھېسابقا تارتىڭلار» سۆزى قانداق قوللىنىلىدۇ؟
كلاسسىك ئۇسۇل (مۇھاسىبى): ئەتىگەندە مۇشارەتە (نىيەت، نىشان)، كۈن ئىچىدە مۇراقەبە (كۆزىتىش)، كەچتە مۇھاسەبە (سۆزلەر، ئىشلار، بىكار ئۆتكەن ۋاقىت)، ئاندىن مۇئاقەبە (تولۇقلاش) ۋە مۇئاتەبە (ئۆزىنى ئاگاھلاندۇرۇش). كۈندە 10 مىنۇتلۇق يازما مۇھاسەبە، زامانىۋى «كۈندىلىك خاتىرە يېزىش» ۋە «ئۆزىنى تەڭشەش» تەتقىقاتلىرى بايقىغان تەسىرلەرنى ئەسىرلەر بۇرۇن نىشانلايدۇ.
نىيەت → كۆزىتىش → ھېساب → تولۇقلاش
شەكىلسەير ۋە سۇلۇك: مەقاملار يولى

تەسەۋۋۇپتا مەنىۋى سەپەر مەقاملار بىلەن بايان قىلىنىدۇ: تەۋبە، سەۋر، شۈكۈر، خەۋف ۋە رەجا، زۇھد، تەۋەككۈل، رىزا. سخېما بۇ يەتتە بېكەتنى بىر تاغ يولى ئۈستىدە كۆرسىتىدۇ؛ تەرتىپى ۋە سانى مەكتەپلەرگە كۆرە ئۆزگىرىدۇ.

ئاساسىي ئۇقۇملار

نەپس ۋە مەرتىۋىلىرى

قۇرئاندىكى ئۈچ سۈپەتتىن (ئەممارە، لەۋۋامە، مۇتمەئىننە) سوپىلار يەتتە مەرتىۋە چىقاردى. نەپس دۈشمەن ئەمەس، تەربىيىلىنىدىغان ئۇلاغ؛ «ئەڭ چوڭ جىھاد نەپس بىلەن جىھاد» رىۋايىتى (سەنەدى زەئىپ دەپ قارىلىدۇ) بۇ چۈشەنچىنى خۇلاسىلەيدۇ.

زىكىر ۋە مۇراقەبە

ئاللاھنى ئەسلەش (زىكىر) ۋە ئۇنىڭ نازارىتىدە ئىكەنلىكىنى ھېس قىلىش (مۇراقەبە). ئاۋازلىق/ئاۋازسىز، يەككە/جامائەت شەكىللىرى تەرىقەتلەرگە قاراپ ئوخشىمايدۇ. «ئىھسان: ئاللاھنى كۆرۈپ تۇرغاندەك ئىبادەت قىلىشىڭ» ھەدىسى مۇراقەبەنىڭ تەبىرى.

پەنا ۋە بەقا

مەنلىك دەۋاسىنىڭ يوقىلىشى (پەنا) ۋە ھەق بىلەن مەۋجۇت بولۇشقا قايتىش (بەقا). جۇنەيد: «ئاخىرىدا باشلىغان يېرىڭدە بولۇش». تەسەۋۋۇپنىڭ ئەڭ كۆپ خاتا چۈشىنىلگەن ۋە ئەڭ كۆپ مۇنازىرە قىلىنغان ئۇقۇم جۈپى.

ئەخلاق پەلسەپىسى

ئىبنى مىسكەۋەيھ (تەھزىبۇل-ئەخلاق) ئارىستوتېلنىڭ ئوتتۇرا يول نەزەرىيىسىنى ئىسلام ئەخلاقى بىلەن بىرلەشتۈردى: جاسارەت قورقۇنچاقلىق بىلەن بىباكلىقنىڭ، سېخىيلىق پېخىسلىق بىلەن ئىسراپنىڭ ئوتتۇرىسى. غەززالى بۇنى تەسەۋۋۇپ بىلەن، تۇسى سىياسەت ۋە ئائىلە ئەخلاقى بىلەن كېڭەيتتى.

مىساللار ۋە ھېسابلار

غەززالىنىڭ كرىزىسى
1 · غەززالى 1095-يىلى باغدادتىكى كۇرسىسىنى نېمىشقا تاشلىدى ۋە بۇ تەسەۋۋۇپقا نېمە قوشتى؟
ئەل-مۇنقىزدا بايان قىلىدۇ: كالام، پەلسەپە ۋە باتىنىيلىقنى تەكشۈرگەندىن كېيىن ئېنىقلىقنىڭ ئەقىل بىلەن ئەمەس، «زەۋق» (تەجرىبە) بىلەن تېپىلىدىغانلىقىغا قارار قىلدى؛ تىلى تۇتۇلغان بىر كرىزىسنى باشتىن كەچۈردى ۋە 10 يىل خىلۋەتكە چېكىندى. نەتىجە: ئىھيائۇ ئۇلۇمىددىن، تەسەۋۋۇپنى شەرىئەت ۋە كالام بىلەن ماسلاشتۇرغان سىنتېز. تارىخچىلار بۇ كرىزىسنى ھەم سەمىمىي بىر ئۆزگىرىش ھەم سىياسىي بېسىمدىن قېچىش دەپ شەرھلەيدۇ؛ ئىككى چۈشەندۈرۈش بىر-بىرىنى چەتكە قاقمايدۇ.
تەجرىبىۋى ئېنىقلىق ئىزدەش؛ ئىھيا سىنتېزى
پەزىلەتنىڭ ئوتتۇرىسى
2 · ئىبنى مىسكەۋەيھكە كۆرە سېخىيلىق قانداق ئۆلچىنىدۇ؛ بۇ زامانىۋى پسىخولوگىيە بىلەن ماس كېلەمدۇ؟
سېخىيلىق پېخىسلىق (ئاز) بىلەن ئىسراپ (كۆپ) ئارىسىدىكى ئوتتۇرا؛ ئۆلچەم كىشىگە، ئەھۋالغا ۋە مەقسەتكە قاراپ ئۆزگىرىدۇ («توغرا كىشىگە، توغرا مىقداردا، توغرا ۋاقىتتا»). زامانىۋى ئاكتىپ پسىخولوگىيەنىڭ خاراكتېر كۈچلىرى تۈرلىنىشى (پېتېرسون-سېلىگمان، 24 كۈچ) ئوخشاش بىر پەزىلەت تىزىملىكىگە يېتىدۇ؛ لېكىن زامانىۋى مودېل «ئوتتۇرا» ئورنىغا «ئەڭ ياخشى ئىشلىتىش» دەيدۇ. ئورتاق نۇقتا: پەزىلەت ئادەت بىلەن قولغا كېلىدۇ، بىر قېتىملىق ھەرىكەت بىلەن ئەمەس.
ئوتتۇرا يول؛ ئادەت بىلەن قولغا كېلىدىغان پەزىلەت
مەۋلانا ۋە مەسنەۋى
3 · مەسنەۋى نېمىشقا ھەم مۇسۇلمان ھەم غەيرى مۇسۇلمان ئوقۇرمەنلەر تەرىپىدىن شۇنچە سۆيۈلدى؟
شەكىل: ھېكايە ئىچىدە ھېكايە، كۈندىلىك تۇرمۇشتىن ئالېگورىيەلەر. مەزمۇن: مۇھەببەت، ئايرىلىش، مەنلىك، كەڭ قورساقلىق قاتارلىق ئۇنىۋېرسال تېمىلار؛ دوكتىرىنادىن كۆرە تەجرىبە تىلى. مەۋلانانىڭ «كەل، كىم بولساڭ بول» سۆزىنىڭ ئۇنىڭغا تەۋە ئەمەسلىكى (ئەبۇ سەئىد ئەبۇل-خەيرگە نىسبەت بېرىلىدۇ) ۋە غەربتىكى «دۇنياۋى رۇمى» تەرجىمىلىرىنىڭ (كولمان باركس) ئىسلامىي كونتېكستنى ئۆچۈرگەنلىكى ئاكادېمىيەدە تەنقىد قىلىنىدۇ. مەسنەۋى ئۆز تەبىرى بىلەن «قۇرئاننىڭ ماھىيىتى».
ئۇنىۋېرسال تېما + تەجرىبە تىلى؛ كونتېكستسىز تەرجىمىلەر تەنقىد قىلىنىدۇ

قۇرئان ۋە ھەدىستە

شەمس 91:7–10
نەپس ۋە ئۇنى تۈزىگەن زات بىلەن، ئۇنىڭغا يامانلىقىنى ۋە تەقۋالىقىنى ئىلھام قىلغان زات بىلەن قەسەمكى، نەپسىنى پاكلىغان كىشى نىجات تاپتى، ئۇنى بۇلغىغان كىشى زىيان تارتتى.
تەزكىيە (پاكلىنىش) ئۇقۇمىنىڭ مەنبەسى؛ تەسەۋۋۇپنىڭ مەشرۇئىيەت ئايىتى دەپ قارىلىدۇ.
بەقەرە 2:152
مېنى ئەسلەڭلار، مەنمۇ سىلەرنى ئەسلەيمەن؛ ماڭا شۈكۈر قىلىڭلار، ناشۈكۈرلۈك قىلماڭلار.
زىكىر بۇيرۇقى؛ ئۆزئارا ئەسلەش پىكرى تەسەۋۋۇپ شېئىرىيىتىنىڭ ئاساسىي تېمىسى.
ھەدىس (مۇسلىم، جىبرىل ھەدىسى)
ئىھسان ئاللاھنى كۆرۈپ تۇرغاندەك ئىبادەت قىلىشىڭدۇر؛ سەن ئۇنى كۆرمىسەڭمۇ ئۇ سېنى كۆرۈپ تۇرىدۇ.
تەسەۋۋۇپنىڭ «ئىھسان ماقامىنىڭ ئىلمى» دەپ تەبىرلىنىشىنىڭ ئاساسى.
ھەدىس (بۇخارى)
بەدەندە بىر پارچە گۆش بار؛ ئۇ تۈزەلسە پۈتۈن بەدەن تۈزىلىدۇ، ئۇ بۇزۇلسا پۈتۈن بەدەن بۇزۇلىدۇ. دىققەت قىلىڭلار، ئۇ قەلبتۇر.
قەلبنىڭ مەركىزىيلىكى؛ ئەخلاق تەربىيىسىنىڭ مەركىزىنى بەلگىلەيدۇ.

ئاساسىي ئەسەرلەر

ئەر-رىسالەقۇشەيرى، 11-ئەسىر

تەسەۋۋۇپ ئۇقۇملىرى ۋە ماقاملىرىنىڭ كلاسسىك قوللانمىسى.

ئىھيائۇ ئۇلۇمىددىنغەززالى، 12-ئەسىر

ئىبادەتلەر، ئادەتلەر، ھالاك قىلغۇچىلار، قۇتقۇزغۇچىلار: تۆت بۆلۈملۈك ئەخلاق-تەسەۋۋۇپ ئېنسىكلوپېدىيىسى.

مەسنەۋىمەۋلانا، 13-ئەسىر

26 مىڭ بېيىتلىك دىداكتىك-تەسەۋۋۇپىي شېئىر؛ دۇنيادا ئەڭ كۆپ ئوقۇلىدىغان ئىسلام تېكىستلىرىدىن.

فۇسۇسۇل-ھىكەمئىبنى ئەرەبى، 13-ئەسىر

27 پەيغەمبەر ئارقىلىق ۋۇجۇد مېتافىزىكىسى؛ يۈزلىگەن شەرھ ۋە رەددىيە يېزىلدى.

ئېقىملار ۋە ئۇسۇللار

سەھۋ مەكتىپى (جۇنەيد)

ھوشيارلىق، شەرىئەتكە باغلىنىش، ئۆلچەملىك تىل؛ ئاساسىي ئېقىم تەسەۋۋۇپ.

سەكر مەكتىپى (بىستامى، ھەللاج)

ۋەجد ۋە شەتھىيە؛ تەجرىبىنىڭ تىلى چەكلەرنى بۆسىدۇ.

ۋەھدەتى ۋۇجۇد (ئىبنى ئەرەبى)

ۋۇجۇدنىڭ بىرلىكى مېتافىزىكىسى؛ ئوسمانلى، ئىران ۋە ھىندىستان تەپەككۇرىغا چوڭقۇر تەسىر.

تەنقىدىي يول (ئىبنى تەيمىيە، سىرھىندى، زامانىۋى سەلەفىيلىك)

تەسەۋۋۇپنىڭ ئەخلاقىي جەھىتىنى قوبۇل قىلىدۇ، مېتافىزىكىسى ۋە بەزى ئەمەلىيەتلىرىنى (قەبرە، شەيخ نوپۇزى) تەنقىد قىلىدۇ.

يېڭى مەسىلىلەر ۋە ئوخشىمىغان قاراشلار

شەيخ-مۇرىد مۇناسىۋىتى

مۇتلەق ئىتائەت («يۇيغۇچىنىڭ قولىدىكى مېيىتتەك») بىلەن تەنقىدىي باغلىنىش ئارىسىدىكى جىددىيلىك.

قاراشلار

تەرىقەتلەر تەربىيە ئۈچۈن زۆرۈر دەپ قارايدۇ؛ تەنقىدچىلەر سۇيىئىستېمال ۋە ئەقىلنىڭ چەتكە قېقىلىش خەۋپىنى تەكىتلەيدۇ؛ زامانداش سوپىلار چەكلىك ئىتائەت فورمۇلىلىرىنى تەۋسىيە قىلىدۇ.

قەبرە زىيارىتى ۋە تەۋەسسۇل

ئەۋلىيالارنىڭ قەبرىسىنى زىيارەت قىلىش ۋە ئۇلارنى ۋاسىتە قىلىش.

قاراشلار

ئەنئەنىۋى كۆپچىلىك (ئەدەبتىن ئاشماسلىق شەرتى بىلەن) جائىز دەپ قارايدۇ؛ سەلەفىي يول شىرك خەۋپى دەپ رەت قىلىدۇ.

تەسەۋۋۇپ ۋە سىياسەت

تەرىقەتلەرنىڭ سىياسىي كۈچ ۋە ئىقتىسادىي قۇرۇلمىغا ئايلىنىشى.

قاراشلار

تارىخىي جەھەتتىن ھەم قارشىلىق ھەم ھەمكارلىق مىساللىرى بار؛ زامانىۋى تۈركىيە ۋە مىسىردا تەرىقەت-دۆلەت مۇناسىۋىتى تالاش-تارتىشلىق.

بۈگۈن

تەسەۋۋۇپ بۈگۈن تەرىقەتلەر، ئاكادېمىك مەركەزلەر، ئاممىباب مەنىۋىيەت كىتابلىرى ۋە پسىخولوگىيە كلىنىكىلىرى بولۇپ تۆت ئوخشىمىغان ماكاندا ياشاۋاتىدۇ. غەربتە «رۇمى» ئەڭ كۆپ سېتىلغان شائىر؛ مۇسۇلمان دۆلەتلىرىدە تەرىقەتلەر ئىجتىمائىي ۋە سىياسىي ئاكتور؛ ئاكادېمىيەدە مىستىتسىزم ۋە پسىخولوگىيە تەتقىقاتلىرىنىڭ تېمىسى. تەنقىدلەرمۇ ئوخشاش تېزلىكتە داۋاملىشىۋاتىدۇ.

باھا

تەسەۋۋۇپ دىننىڭ قائىدىلەر يىغىندىسى سۈپىتىدە ئەمەس، تەجرىبە سۈپىتىدە ياشىلىشىنى ياقلايدىغان بىر ئەنئەنە. ئۇنى ئىسلامنىڭ قەلبى دەپ قارىغۇچىلارمۇ، كېيىن قوشۇلغان دەپ قارىغۇچىلارمۇ ئەنئەنىنىڭ ئىچىدە. سىرتتىن قارىغان بىر پسىخولوگ ئۈچۈن ئەڭ قىزىقارلىق تەرىپى، خاراكتېر تەربىيىسى ھەققىدە شۇنچە تەپسىلىي بىر ئۇسۇلنىڭ مىڭ يىل بۇرۇن يېزىلغانلىقى.

بۇ تارماقنىڭ كىچىك سىنىقى

0 / 3نومۇر
1

«ماقام» بىلەن «ھال» ئارىسىدىكى پەرق نېمە؟

قۇشەيرى: ماقاملار تىرىشچانلىق بىلەن قولغا كېلىدۇ ۋە مۇقىم؛ ھاللار تىرىشماي كېلىدۇ ۋە ئۆتۈپ كېتىدۇ.
2

ئىھيائۇ ئۇلۇمىددىننىڭ ئاپتورى كىم؟

غەززالى ئىھيا بىلەن تەسەۋۋۇپنى فىقھ ۋە كالام بىلەن ماسلاشتۇرغان ئەخلاق سىنتېزىنى قۇردى.
3

ۋەھدەتى ۋۇجۇد تەپەككۇرى كىم بىلەن تەڭلەشتۈرۈلىدۇ؟

ئىبنى ئەرەبىنىڭ مېتافىزىكىسى «ۋەھدەتى ۋۇجۇد» نامى بىلەن ئاتىلىدۇ؛ ئىمام رەببانى بۇنىڭغا قارشى ۋەھدەتى شۇھۇدنى ياقلىدى.

ئاتالغۇ لۇغىتى

تەزكىيە
نەپسنى پاكلاش.
زىكىر
ئاللاھنى ئەسلەش؛ تىل بىلەن ياكى قەلب بىلەن.
مۇراقەبە
ئاللاھنىڭ نازارىتىدە ئىكەنلىكىنى ھېس قىلىپ ئىچكى كۆزىتىش.
پەنا / بەقا
مەنلىك دەۋاسىنىڭ يوقىلىشى / ھەق بىلەن مەۋجۇت بولۇش.
ۋەھدەتى ۋۇجۇد
ۋۇجۇدنىڭ بىرلىكى مېتافىزىكىسى.
شەتھىيە
ۋەجد ھالىدا ئېيتىلغان، زاھىرەن خىلاپ سۆز.
ئىسلامىي ئىلىملەر

تەسەۋۋۇپ ۋە ئەخلاق ۋە زامانىۋى پەن

بۇ ئىلىم تارمىقىنىڭ زامانىۋى پەنلەر بىلەن كېسىشكەن نۇقتىلىرى: ئورتاق سوئاللار، ئۇسۇل ئوخشاشلىقلىرى ۋە چېگرالار.

1
كلىنىكىلىق پسىخولوگىيە

نەپس مۇھاسەبىسى ۋە قەلب كېسەللىكلىرىنى داۋالاش بىلىش-ھەرىكەت تېراپىيىسى ۋە قوبۇل قىلىش-قەتئىيلىك تېراپىيىسى بىلەن سېلىشتۇرۇلماقتا؛ «مەنىۋى يۆنىلىشلىك تېراپىيە» تەتقىقاتلىرى كۆپىيىۋاتىدۇ.

2
نېرۋا ئىلمى

زىكىر ۋە مۇراقەبە مېدىتاتسىيە تەتقىقاتلىرىدىكى دىققەت ۋە ھېسسىياتنى تەڭشەش بايقاشلىرى بىلەن تەكشۈرۈلمەكتە.

3
ئاكتىپ پسىخولوگىيە

شۈكۈر، سەۋر، كەمتەرلىك قاتارلىق پەزىلەتلەر ئاكتىپ پسىخولوگىيەنىڭ خاراكتېر كۈچلىرى مودېلىدا ئۆلچىنىدىغان ئۇقۇملار؛ شۈكۈر تەتقىقاتلىرى ئەڭ كەڭ كۆلەملىكى.

4
دىن پەلسەپىسى ۋە مىستىتسىزم تەتقىقاتلىرى

ۋەھدەتى ۋۇجۇد ئېكخارت ۋە ئادۋايتا ۋېدانتا بىلەن سېلىشتۇرما مىستىتسىزم ئەدەبىياتىدا مۇنازىرە قىلىنماقتا؛ «مەڭگۈلۈك پەلسەپە» تېزىسى ھەم ياقلىنىدۇ ھەم تەنقىد قىلىنىدۇ.