☪ئىسلام ۋە پەنلەر
ئىلىمدىن پەنگە

ۋاقىت سىزىقى

ئىسلام دۇنياسىدىكى مۇھىم بەلگىلەر، دۇنيا پېنىنىڭ بۇرۇلۇش نۇقتىلىرى ۋە زامانىۋى مۇسۇلمان ئالىملار بىر سىزىقتا.

ئىسلام دۇنياسىدۇنيا پېنىزامانىۋى دەۋر
610تۇنجى ۋەھىي: «ئوقۇ»

ئەلەق سۈرىسى؛ ئىلىمگە ئەھمىيەت بېرىشنىڭ باشلىنىشى.

751قەغەز سەمەرقەندكە كېلىدۇ

تالاستىن كېيىن قەغەز ئىشلەپچىقىرىش؛ بىلىم ئەرزانلايدۇ، كۇتۇپخانىلار چوڭىيىدۇ.

830بەيتۇل-ھىكمە

مەئمۇن دەۋرىدە باغدادتا تەرجىمە ۋە تەتقىقات مەركىزى؛ گرېكچە، سۈرىيانىچە، سانسكرىتچە ئەسەرلەر ئەرەبچىگە.

850خارەزمىنىڭ ئالگېبراسى

«ئەل-جەبر ۋەل-مۇقابەلە» ۋە ھىندى رەقەملىرى.

925رازىنىڭ تېبابىتى

چېچەك بىلەن قىزامىقنى ئايرىغان تۇنجى كىلىنىكىلىق تەسۋىر؛ «ئەل-ھاۋى» ئېنسىكلوپېدىيىسى.

1021كىتابۇل-مەنازىر

ئىبنى ھەيسەم ئوپتىكىدا تەجرىبە ئۇسۇلى؛ نۇر جىسىمدىن كۆزگە بارىدۇ.

1025ئەل-قانۇن فىت-تىب

ئىبنى سىنانىڭ تېبابەت ئېنسىكلوپېدىيىسى؛ ياۋروپادا 600 يىل دەرسلىك.

1048بىرۇنى

يەر شارىنىڭ رادىئۇسى، ھىندىستاننىڭ گېئولوگىيىسى، خاس ئېغىرلىقلار.

1206جەزەرىنىڭ ماشىنىلىرى

كرانك ۋالى، قوش تەسىرلىك ناسوس، پروگراممىلىغىلى بولىدىغان ئاپتوماتلار.

1242كىچىك قان ئايلىنىشى

ئىبنۇن-نەفىس گالېننى تۈزىتىپ ئۆپكە قان ئايلىنىشىنى تەسۋىرلىدى.

1259ماراغە راسەتخانىسى

تۇسى باشچىلىقىدا؛ تۇسى جۈپى ۋە يېڭى زىج.

1420سەمەرقەند راسەتخانىسى

ئۇلۇغبەگ؛ 1018 يۇلتۇزلۇق كاتالوگ، كاشىنىڭ π ھېسابى.

1543كوپېرنىك

قۇياش مەركەزلىك مودېل؛ تۇسى ۋە ئىبنۇش-شاتىرنىڭ ماتېماتىكىلىق قوراللىرى بىلەن ئوخشاشلىقلار.

1577ئىستانبۇل راسەتخانىسى

تەقىيۇددىننىڭ كۆزىتىش ئۆيى؛ 1580-يىلى بۇزۇۋېتىلدى.

1609گالىلېينىڭ تېلېسكوپى

يۇپىتېرنىڭ يولداشلىرى، ئاينىڭ تاغلىرى؛ تەجرىبە فىزىكىسىنىڭ تۇغۇلۇشى.

1687نيۇتوننىڭ «پرىنسىپىيە»سى

ھەرىكەت قانۇنلىرى ۋە ئۇنىۋېرسال تارتىش كۈچى.

1859تۈرلەرنىڭ كېلىپ چىقىشى

دارۋىننىڭ تەبىئىي تاللىنىش نەزەرىيىسى.

1905ئېينشتېين

ئالاھىدە نىسپىيلىك، فوتوئېلېكتر ئېففېكتى، براۋۇن ھەرىكىتى.

1927لېمېتر

كېڭىيىۋاتقان كائىنات ۋە «دەسلەپكى ئاتوم» پىكرى؛ چوڭ پارتلاشنىڭ تۇغۇلۇشى.

1953DNA نىڭ قۇرۇلمىسى

ۋاتسون، كرىك ۋە فرانكلىننىڭ قوش سپىرالى.

1979ئابدۇس سالام · نوبېل فىزىكا

ئېلېكتر-ئاجىز بىرلىشىش نەزەرىيىسى؛ تۇنجى مۇسۇلمان نوبېل پەن مۇكاپاتى.

1999ئەھمەد زەۋەيىل · نوبېل خىمىيە

فېمتوخىمىيە: خىمىيىلىك رېئاكسىيەلەرنى فېمتوسېكۇنتتا كۆزىتىش.

2015ئەزىز سانجار · نوبېل خىمىيە

DNA رېمونت مېخانىزملىرىنىڭ خەرىتىسى.

2015ئىسلام كىلىمات ئۆزگىرىشى بايانى

مۇسۇلمان ئالىملار ۋە پەن خادىملىرى ئىستانبۇلدا كىلىمات چاقىرىقى ئېلان قىلدى.

2025ئۆمەر ياغى · نوبېل خىمىيە

مېتال-ئورگانىك رامكىلار (MOF): ھاۋادىن سۇ ھوسۇلى، كاربون تۇتۇش.